2026 වසරේ ආරම්භයේ සිටම මැදපෙරදිග කලාපය පවතින්නේ ගිනි කන්දක් පුපුරා යාමට ආසන්නව පවතින තත්ත්වයකය. ඉරානය තුළ පවතින මහජන උද්ඝෝෂණ සහ ඒවා මර්දනය කිරීමට රජය ගන්නා දැඩි ක්රියාමාර්ග හමුවේ, ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් විසින් සිය නාවික සහ ගුවන් බලය ඉරානය දෙසට මෙහෙයවා තිබේ. ඇමරිකාව වැනි ලොව අංක එකේ මිලිටරි බලවතෙකු සහ ඉරානය වැනි කලාපීය බලවතෙකු අතර යුද්ධයක් ඇති වුවහොත්, එහි ප්රතිඵලය කුමක් විය හැකිද යන්න පිළිබඳව ලෝකයම බියෙන් පසුවෙයි.
ඇමරිකාවේ අසමසම මිලිටරි තාක්ෂණය
ඕනෑම සම්ප්රදායික යුද්ධයකදී ඇමරිකාවට පවතින්නේ අභියෝග කළ නොහැකි වාසියකි. ඇමරිකානු ආරක්ෂක අයවැය ඩොලර් බිලියන 900කට ආසන්න වන අතර, ඉරානය වැය කරන්නේ ඩොලර් බිලියන 15ක් වැනි සුළු මුදලකි. ඇමරිකාව සතු F-35 සහ B-2 ස්ටෙල්ත් (Stealth) ප්රහාරක යානා මගින් ඉරානයේ රේඩාර් පද්ධතිවලට හසු නොවී ඕනෑම ඉලක්කයක් විනාශ කිරීමේ හැකියාව පවතී. දැනටමත් ට්රම්ප් විසින් එවා ඇති 'Armada' නෞකා කණ්ඩායම සතු 'ටොමහෝක්' මිසයිල මගින් ගොඩබිමට පය නොතබාම ඉරානයේ ප්රධාන හමුදා මධ්යස්ථාන අකර්මණ්ය කළ හැකිය.
ඉරානයේ "මඩ ගොහොරු" උපායමාර්ගය
සෘජු සටනකදී ඉරානයට ඇමරිකාව පරාජය කළ නොහැකි වුවත්, ඇමරිකාවට "දිනිය නොහැකි" යුද්ධයක් නිර්මාණය කිරීමට ඉරානයට හැකියාව පවතී. ඉරානය සතු දහස් ගණනක් වූ බැලස්ටික් මිසයිල සහ 'ෂාහෙඩ්' (Shahed) වර්ගයේ මරාගෙන මැරෙන ඩ්රෝන යානා මගින් කලාපයේ ඇති ඇමරිකානු කඳවුරු සහ තෙල් පිරිපහදු මධ්යස්ථාන වෙත දැවැන්ත හානියක් සිදු කළ හැකිය. ඉරානය යනු කඳුකර රටක් බැවින්, ඇමරිකානු හමුදා ගොඩබිමෙන් ඇතුළු වුවහොත් එය වියට්නාමය හෝ ඇෆ්ගනිස්ථානයට වඩා දරුණු ලේ වැගිරීමක් සහිත දීර්ඝ යුද්ධයක් වනු ඇත.
තෙල් මිල සහ ලෝක ආර්ථිකයට එල්ල වන ප්රහාරය
මෙම යුද්ධයේ භයානකම ප්රතිඵලය වන්නේ ආර්ථික කඩාවැටීමයි. ලෝකයේ තෙල් ප්රවාහනයෙන් හතරෙන් පංගුවක් සිදුවන 'හොර්මුස් සමුද්ර සන්ධිය' ඉරානය විසින් වසා දැමුවහොත්, ලෝක වෙළඳපොළේ තෙල් බැරලයක මිල ඩොලර් 200 ඉක්මවා යනු ඇත. මෙය ශ්රී ලංකාව වැනි සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලට දරාගත නොහැකි ආර්ථික පීඩනයක් ගෙන එන අතර, භාණ්ඩ මිල සහ ප්රවාහන ගාස්තු කිහිප ගුණයකින් ඉහළ යාමට හේතු වේ.
ජයග්රහණය කරන්නේ කවුද?
මිලිටරිමය වශයෙන් ඇමරිකාවට ඉරානයේ හමුදා බලය විනාශ කර ජයග්රහණය ලබා ගත හැකිය. නමුත් ඉරානය වැනි රටක පාලනය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් කිරීම (Regime Change) ලෙහෙසි පහසු කටයුත්තක් නොවේ. යුද්ධයක් ආරම්භ වුවහොත් අවසානයේදී සිදුවන්නේ දෙපාර්ශවයටම මෙන්ම මුළු ලෝකයටම දැඩි ආර්ථික හා මානුෂීය හානියක් සිදුවීමයි. ඒ අනුව මෙම යුද්ධයේදී "සැබෑ ජයග්රාහකයෙකු" සිටිය නොහැකි බව දේශපාලන විචාරකයෝ පවසති.
The geopolitical tension between the USA and Iran in January 2026 has brought the world to the brink of a major conflict. While the US possesses overwhelming technological and air superiority, Iran's asymmetric warfare capabilities, including ballistic missiles and drone swarms, pose a significant threat to regional stability.
A direct military confrontation could trigger a global energy crisis by closing the Strait of Hormuz, leading to skyrocketing oil prices and an economic recession. Analysts argue that while the US can achieve military dominance, the strategic and economic costs of such a war would be catastrophic for the entire world.
0 Comments