මැදපෙරදිග කලාපය ලෝක යුද්ධයක අද්දරටම ගෙන යමින් අමෙරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්රම්ප් විසින් අද (මාර්තු 15) අතිශය තීරණාත්මක ප්රකාශයක් සිදුකර තිබේ. ඉරානය විසින් හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය හරහා ගමන් කරන සතුරු නැව් සහ තෙල් ටැංකි වලට අවහිර කරන බවට කළ නිවේදනයත් සමඟ, ට්රම්ප් පාලනය විසින් ලෝක බලවතුන්ගෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ මෙම ජාත්යන්තර මුහුදු මාර්ගය විවෘතව තබා ගැනීමට හමුදාමය වශයෙන් මැදිහත් වන ලෙසයි.
"චීනය, එක්සත් රාජධානිය, දකුණු කොරියාව සහ අනෙකුත් සියලුම ජාතීන් තමන්ගේම නැව් වල ආරක්ෂාව ගැන සැලකිලිමත් විය යුතුයි" යනුවෙන් පවසමින් ට්රම්ප් අවධාරණය කළේ, හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය ආරක්ෂා කිරීමේ වගකීම අමෙරිකාවට පමණක් පැවරිය නොහැකි බවයි. මෙම ප්රකාශය හරහා ඔහු උත්සාහ කරන්නේ ඉරානයට එරෙහිව දැවැන්ත ජාත්යන්තර නාවික සන්ධානයක් (Naval Coalition) ගොඩනැගීමටයි.
පසුගිය පැය කිහිපය තුළ ඉරානය සහ අමෙරිකානු-ඊශ්රායල සන්ධානය අතර ගැටුම් තවදුරටත් උත්සන්න වී ඇත. අමෙරිකානු ප්රහාර හමුවේ ඉරානයේ කාර්ග් දූපතේ (Kharg Island) පිහිටි තෙල් පර්යන්තය මුළුමනින්ම පාහේ විනාශ වී ඇති බව වාර්තා වන අතර, ට්රම්ප් පවසන්නේ එය තවදුරටත් ඉලක්ක කළ හැකි බවයි. මීට ප්රතිචාර වශයෙන් ඉරානය විසින් එක්සත් අරාබි එමීර් රාජ්යයේ (UAE) සාජා (Sharjah) හි පිහිටි තෙල් ගබඩා සංකීර්ණයකට ප්රහාර එල්ල කර ඇති අතර ඉන් විශාල ගින්නක් හටගෙන තිබේ.
හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය යනු ලෝකයේ දිනපතා පරිභෝජනය කරන තෙල් ප්රමාණයෙන් පහෙන් එකක් ප්රවාහනය කරන අතිශය සංවේදී මාර්ගයකි. මෙය වැසී යාම හෝ අවහිර වීම ලෝක ආර්ථිකයට මාරාන්තික පහරක් වනු ඇත. ඉරානය පවසන්නේ තමන්ට එරෙහිව යුද්ධ කරන "සතුරු රටවල" නැව් සඳහා මෙම මාර්ගය සම්පූර්ණයෙන්ම වසා දමන බවයි. ට්රම්ප්ගේ මෙම නවතම නියෝගයත් සමඟ පර්සියානු ගල්ෆ් කලාපය පුරා ලෝකයේ ප්රබලම යුද නැව් රාශියක් එක්රැස් වීමට නියමිතව ඇත.
මෙම තත්ත්වය හමුවේ ඉරාකයේ පිහිටි අමෙරිකානු තානාපති කාර්යාලයට ද ප්රහාර එල්ල වී ඇති අතර, එහි සිටින අමෙරිකානු වැසියන්ට වහාම රටින් පිටවන ලෙස දන්වා තිබේ. මැදපෙරදිග පුරා විසිරී සිටින ශ්රී ලාංකික ශ්රමිකයින් ද මෙම යුදමය තත්ත්වය නිසා දැඩි අවදානමකට ලක්ව සිටින අතර, ගුවන් ගමන් අවලංගු වීම සහ ගුවන් සීමාවන් වැසී යාම නිසා බොහෝ දෙනෙකු අතරමං වී සිටින බව ද වාර්තා වේ.
ආරක්ෂක විශ්ලේෂකයින් පෙන්වා දෙන්නේ ට්රම්ප්ගේ මෙම පියවර හරහා රුසියාව සහ චීනය වැනි රටවල් ද යුද්ධයට ඇද ගැනීමේ අවදානමක් පවතින බවයි. ට්රම්ප් පවසන්නේ ඉරානය "සම්පූර්ණයෙන්ම පරාජය වී" ඇති බවත්, ඔවුන් සාකච්ඡා මාර්ගයෙන් විසඳුමකට ඒමට කැමැත්තෙන් සිටින බවත්ය. එහෙත් තමන්ට වාසිදායක කොන්දේසි ලැබෙන තෙක් ප්රහාර නතර නොකරන බව ඔහු අවධාරණය කළේය.
ඉදිරි පැය කිහිපය තුළ හෝමුස් සමුද්ර සන්ධිය වෙත ලෝක බලවතුන්ගේ යුද නැව් ළඟා වීමට නියමිත අතර, එය ඉරානය සමඟ සෘජු ගැටුමකට මුලපුරනු ඇත්ද යන්න ලෝකයම බියෙන් බලා සිටියි. තෙල් මිල සහ ගෝලීය වෙළඳාම කෙරෙහි මෙහි බලපෑම ඉදිරි දිනවලදී ශ්රී ලංකාව වැනි රටවලට ද දැඩිව දැනෙනු ඇත.
0 Comments