මැදපෙරදිග කලාපය දැඩි කම්පනයකට පත් කරමින්, ඉරානයේ ප්රබලතම දේශපාලන සහ ආරක්ෂක නායකයෙකු වන අලි ලාරිජානි (Ali Larijani) ඝාතනය කර ඇති බවට ඊශ්රායලය අද (**2026 මාර්තු 17**) නිල නිවේදනයක් නිකුත් කළේය. මෙම ඝාතනයත් සමඟ ඉරානය සහ ඊශ්රායලය අතර දැනට පවතින යුදමය වාතාවරණය අතිශය භයානක මට්ටමකට වර්ධනය වීමේ අවදානමක් මතු වී තිබේ. ලාරිජානි යනු ඉරානයේ ආරක්ෂක මූලෝපායන් සකස් කරන ප්රධානතම මොළකරු ලෙස ජාත්යන්තරය පිළිගත් පුද්ගලයෙකි.
අලි ලාරිජානි 2025 අගෝස්තු මාසයේදී ඉරානයේ උපරිම ජාතික ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ (SNSC) ලේකම්වරයා ලෙස පත් කරන ලදී. ඔහු ඉරාන ජනාධිපතිවරයාගේ මෙන්ම නැසීගිය උත්තරීතර නායක අයතුල්ලා අලි කමේනිගේ ද සමීපතම නියෝජිතයෙකු ලෙස කටයුතු කර ඇත. මෙම මරණය ඉරාන පාලන තන්ත්රයට එල්ල වූ දරුණුතම පහරක් ලෙස සැලකෙන්නේ, ඔහු රටේ ආරක්ෂක තීරණ ගැනීමේදී ඉටු කළ සුවිශේෂී කාර්යභාරය නිසාවෙනි.
වසර 12ක් පුරා (2008 සිට 2020 දක්වා) ඉරාන පාර්ලිමේන්තුවේ කථානායකවරයා ලෙස කටයුතු කළ ලාරිජානි, ඉරාන දේශපාලනය තුළ ඉතාමත් ගෞරවාදරයට පාත්ර වූ චරිතයකි. මුල් කාලයේදී ඔහු දැඩි මතධාරී නායකයෙකු ලෙස පෙනී සිටියද, පසුකාලීනව "මධ්යස්ථ මතධාරී" නායකයෙකු ලෙස සිය ප්රතිපත්ති වෙනස් කරමින් ජාත්යන්තරය සමඟ ගනුදෙනු කිරීමට උත්සාහ කළේය. විශේෂයෙන්ම 2005 සහ 2007 කාලය තුළ ඔහු ඉරානයේ ප්රධාන න්යෂ්ටික සාකච්ඡාකරු ලෙස ලෝක බලවතුන් සමඟ සාකච්ඡා මණ්ඩපවල කැපී පෙනෙන භූමිකාවක් ඉටු කළේය.
ඊශ්රායලය පවසන්නේ මෙම ඝාතනය සිය රටේ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් සිදු කළ මෙහෙයුමක ප්රතිඵලයක් බවයි. කෙසේ වෙතත්, ඉරානය පවසන්නේ මෙය අන්තර්ජාතික නීතිය උල්ලංඝනය කිරීමක් බවත්, මීට නිසි වේලාවට නිසි ප්රතිප්රහාරයක් එල්ල කරන බවත්ය. ලාරිජානිගේ අභාවයත් සමඟ ඉරානය පුරා ශෝක කාලයක් ප්රකාශයට පත් කිරීමට නියමිත අතර, තෙහෙරාන් අගනුවර සහ ප්රධාන නගරවල ජනතාව ඊශ්රායලයට එරෙහිව උද්ඝෝෂණ ආරම්භ කර ඇති බව ද වාර්තා වේ.
මෙම තත්ත්වය හමුවේ මැදපෙරදිග කලාපයේ පවතින අස්ථාවරත්වය තවත් තීව්ර වී ඇත. ඇමරිකාව ඇතුළු බටහිර රටවල් සිය හමුදා කඳවුරු සීරුවෙන් තබා ඇති අතර, ඉරානය සිය මිසයිල පද්ධති දියත් කිරීමට සූදානම් කර ඇති බවට බුද්ධි අංශ තොරතුරු වාර්තා කරයි. ලෝක දේශපාලන විශ්ලේෂකයින් පෙන්වා දෙන්නේ ලාරිජානි වැනි ඉහළ පෙළේ නායකයෙකු ඝාතනය වීමෙන් පසු ඉරානය නිහඬව සිටීමට කිසිසේත්ම ඉඩක් නොමැති බවයි.
ශ්රී ලංකාව වැනි රටවලට ද මෙහි බලපෑම දැඩිව දැනෙනු ඇත. මැදපෙරදිග යුද්ධයක් ඇවිළී ගියහොත් ලෝක තෙල් මිල අහස උසට ඉහළ යා හැකි අතර, එය අප රටේ ජීවන වියදමට සෘජුවම බලපානු ඇත. එසේම මැදපෙරදිග සේවය කරන දහස් සංඛ්යාත ශ්රී ලාංකිකයින්ගේ ආරක්ෂාව පිළිබඳව ද දැන් දැඩි අවධානයක් යොමු කළ යුතුව තිබේ. රජය පවසා සිටින්නේ තත්ත්වය පිළිබඳව ඉතා සමීපව නිරීක්ෂණය කරන බවයි.
අලි ලාරිජානිගේ ඝාතනයත් සමඟ ඉරානයේ අභ්යන්තර දේශපාලනය තුළ ද යම් වෙනස්කම් සිදු විය හැකිය. ආරක්ෂක මණ්ඩලයේ පුරප්පාඩු වන තනතුර සඳහා පත් කරන්නේ කවුද යන්න මත ඉරානයේ ඉදිරි යුද පිළිවෙත තීරණය වනු ඇත. ඔහු මධ්යස්ථ මතධාරියෙකු වුවද, ඔහුගේ මරණයෙන් පසු ඉරානය වඩාත් දැඩි මතධාරී (Hardline) පිළිවෙතක් අනුගමනය කිරීමට ඇති ඉඩකඩ වැඩිය.
මුළු ලෝකයම දැන් බලා සිටින්නේ ඉරානයේ ඊළඟ පියවර දෙසය. එක්සත් ජාතීන්ගේ සංවිධානය දෙපාර්ශවයෙන්ම ඉල්ලා සිටින්නේ තත්ත්වය තවත් දරුණු නොකර සාකච්ඡා මාර්ගයෙන් විසඳුම් සොයන ලෙස වුවත්, මැදපෙරදිග තත්ත්වය දැන් පාලනයෙන් තොර වී ඇති බවක් පෙනී යයි. ඉදිරි දින කිහිපය ලෝකයේ අනාගතය තීරණය කරන තීරණාත්මක කාලසීමාවක් වනු ඇත.
අවසාන වශයෙන්, අලි ලාරිජානිගේ ඝාතනය යනු සාමයට එල්ල වූ මරු පහරකි. ඉරාන-ඊශ්රායල යුද්ධය දැන් තීරණාත්මක කඩඉමකට පැමිණ ඇති අතර, එය ලෝක යුද්ධයක් දක්වා වර්ධනය වීමේ අවදානම බැහැර කළ නොහැක.
අලි ලාරිජානිගේ මෙම ඝාතනය ගැන ඔබ මොකද හිතන්නේ? ඉරානය මීට ප්රතිප්රහාර එල්ල කරයිද? ඔබේ අදහස් පහතින් කමෙන්ට් කරන්න. පුවත් මවන ලෝකයේ උණුසුම්ම තොරතුරු දැන ගැනීමට අප සමඟ දිගටම රැඳී සිටින්න.
0 Comments