හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා යන එක් නෞකාවකින් ඩොලර් මිලියන 02ක බද්දක්!

ලෝකයේ ප්‍රධානතම බලශක්ති ප්‍රවාහන මාර්ගය වන හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය (Strait of Hormuz) හරහා ගමන් කරන සෑම නෞකාවකින්ම ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන දෙකක (USD 2,000,000) දැවැන්ත මුදලක් අය කිරීමට ඉරාන රජය (22) ගත් තීරණයත් සමඟ මුළු මහත් ලෝක ආර්ථිකයම දැඩි අර්බුදයකට ලක්ව තිබේ. 

මෙම තීරණය නිල වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කරනු ලැබුවේ ඉරාන පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී අලෙයිඩින් බොරෝජ්ර්ඩි (Alaeddin Boroujerdi) විසින් අද දින ඉරාන රාජ්‍ය රූපවාහිනිය ඔස්සේ විශේෂ ප්‍රකාශයක් කරමිනි. බීබීසී පුවත් සේවය වාර්තා කරන පරිදි, මෙම පියවර ගනු ලැබුවේ ඇමරිකාව ප්‍රමුඛ හමුදා සමඟ පවතින යුද්ධයට අවශ්‍ය පිරිවැය සපයා ගැනීම සඳහා සහ හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධියේ නව පාලන තන්ත්‍රයක් ස්ථාපිත කිරීමේ අරමුණින් බව ඔහු සඳහන් කර සිටියේය.

හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය යනු ඉරාන ඉස්ලාමීය ජනරජය සතු පූර්ණ අධිකාරියක් සහ අයිතියක් පවතින කලාපයක් බව මන්ත්‍රීවරයා මෙහිදී අවධාරණය කළේය. ලෝකයේ සමස්ත බොරතෙල් ප්‍රවාහනයෙන් 20% කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් මෙම පටු මුහුදු තීරය හරහා සිදුවන බැවින්, ඉරානයේ මෙම තීරණය ජාත්‍යන්තර වෙළඳපොළට මාරාන්තික බලපෑමක් එල්ල කරන බව නොඅනුමානය. 

විශේෂයෙන්ම ඇමරිකානු ජනාධිපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප් විසින් ඉරානය සමඟ කිසිදු සටන් විරාමයක් හෝ එකඟතාවයක් ඇති කර නොගන්නා බවටත්, "Operation Epic Fury" මෙහෙයුම හරහා ඉරානය සහමුලින්ම විනාශ කරන බවටත් කළ ප්‍රකාශයට ප්‍රතිචාරයක් ලෙස මෙම දැවැන්ත බද්ද පනවා ඇති බව දේශපාලන විශ්ලේෂකයෝ පවසති.

මෙම තත්ත්වය හමුවේ ලෝක වෙළඳපොළේ Brent Crude වර්ගයේ තෙල් බැරලයක මිල දැනටමත් ඩොලර් 118 සීමාව ඉක්මවා ගොස් ඇති අතර, ඉදිරි දිනවලදී එය ඩොලර් 150 දක්වා ඉහළ යා හැකි බවට අනාවැකි පළ වේ. මෙය ශ්‍රී ලංකාව වැනි රටවලට දැඩි බලපෑමක් එල්ල කරයි. දැනටමත් ශ්‍රී ලංකාවේ ඉන්ධන මිල කිහිප වතාවක් ඉහළ දමා ඇති අතර, මෙම නව නාවික ගාස්තුව නිසා ආනයන වියදම් තවත් වැඩිවීමෙන් රට තුළ භාණ්ඩ හා සේවා මිල පාලනය කළ නොහැකි ලෙස ඉහළ යනු ඇත. 

ඉරානය පවසන්නේ යුද්ධයට අවශ්‍ය අවි ආයුධ සහ අනෙකුත් මෙහෙයුම් සඳහා විශාල පිරිවැයක් දැරීමට සිදුවන බැවින්, එම පිරිවැය මෙම සමුද්‍ර සන්ධිය හරහා යන නෞකා මගින් පියවා ගැනීමට තමන්ට පූර්ණ අයිතියක් ඇති බවයි.

මේ වන විටත් චීනය, ඉන්දියාව සහ රුසියාව වැනි රටවල් මෙම තත්ත්වය පිළිබඳව අවධානයෙන් සිටින අතර, ඇමරිකාව ප්‍රමුඛ බටහිර රටවල් ඉරානයේ මෙම ක්‍රියාව ජාත්‍යන්තර මුහුදු ගමන් නීති උල්ලංඝනය කිරීමක් ලෙස හඳුන්වා දී ඇත. 

එහෙත් ඉරානය පවසන්නේ තමන්ගේ ස්වෛරීභාවය ආරක්ෂා කර ගැනීමට ඕනෑම ක්‍රියාමාර්ගයක් ගැනීමට තමන් සූදානම් බවයි. මෙම තීරණයත් සමඟ හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය ආසන්නයේ දැඩි යුදමය උණුසුමක් නිර්මාණය වී ඇති අතර, නෞකා ගමනාගමනයට බාධා ඇතිවීමෙන් ලෝක සැපයුම් දාමයට දැඩි හානි සිදුවනු ඇත.

ශ්‍රී ලංකාව වැනි සංවර්ධනය වෙමින් පවතින රටවලට මෙම පුවත කණගාටුදායක එකක් වන්නේ, තෙල් මිල ඉහළ යාම නිසා ප්‍රවාහන ගාස්තු සහ විදුලි බිල වැඩිවීමට එය සෘජුවම බලපාන බැවිනි. ඇමරිකාව විසින් ඉරානයට එරෙහිව තවදුරටත් සම්බාධක පැනවුවහොත් හෝ යුද ප්‍රහාර තීව්‍ර කළහොත්, ඉරානය හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධිය සම්පූර්ණයෙන්ම වසා දැමීමට වුවද ඉඩ ඇති බවට බුද්ධි අංශ අනතුරු අඟවා තිබේ. 

මෙය ලෝක යුද්ධයකට මුල පිරීමක් විය හැකි බව දේශපාලන විචාරකයෝ මත පළ කරති. ඉරානය විසින් අය කරනු ලබන මෙම ඩොලර් මිලියන දෙකේ ගාස්තුව ගෙවීමට බොහෝ නාවික සමාගම් මැලි වුවද, ආරක්ෂිතව ගමන් කිරීමට වෙනත් විකල්ප මාර්ගයක් නොමැති වීම නිසා ඔවුන් දැඩි අසරණ තත්ත්වයකට පත්ව ඇත.

අවසාන වශයෙන්, මෙම ගැටුම හමුවේ සාමාන්‍ය ජනතාවගේ ජීවන වියදම තවදුරටත් දරාගත නොහැකි ලෙස ඉහළ යනු ඇති බව පැහැදිලිය. හෝමුස් සමුද්‍ර සන්ධියේ පාලනය සම්බන්ධයෙන් ඉරානය සහ ඇමරිකාව අතර පවතින මෙම අර්බුදය නිරාකරණය කර ගැනීමට ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව වහාම මැදිහත් විය යුතු බව බොහෝ දෙනාගේ අදහසයි. 

මෙම පුවත පිළිබඳ ඔබේ අදහස කුමක්ද? ඉරානයේ මෙම ක්‍රියාව සාධාරණද? නැතහොත් එය ලෝක යුද්ධයකට මඟ පාදයිද? ඔබේ වටිනා අදහස් පහතින් කමෙන්ට් කරන්න. පුවත් එසැණින් දැනගන්න අපේ Facebook පිටුව සමඟ නිරතුරුවම රැඳී සිටින්න. මේ පුවත මිතුරන් අතර Share කර ඔවුන්වත් දැනුවත් කරන්න.