හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය විවෘත කිරීම ලෝකයටම ශ්‍රේෂ්ඨ දිනයක්! - ට්‍රම්ප් පවසද්දී ඉරානයෙන් බිහිසුණු අනතුරු ඇඟවීමක්!

ලෝක බලශක්ති සැපයුමේ ප්‍රධානතම මර්මස්ථානයක් වන හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය (Strait of Hormuz) නැවත විවෘත කිරීම ලෝකයටම උදාවූ ශ්‍රේෂ්ඨ මෙන්ම විශිෂ්ට දිනයක් බව ඇමරිකානු ජනපති ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්  (අප්‍රේල් 18) ප්‍රකාශ කර සිටියි. පවතින දැඩි යුදමය ආතතීන් සහ භූ-දේශපාලනික අර්බුද හමුවේ මෙම සමුද්‍ර සන්ධිය අවහිර වීම ලෝක තෙල් මිල කෙරෙහි මෙන්ම ගෝලීය ආර්ථිකයට ද දැඩි බලපෑමක් එල්ල කර තිබූ පසුබිමක ට්‍රම්ප් ජනපතිවරයාගේ මෙම ප්‍රකාශය ලෝක වෙළඳපොළට යම් සහනයක් ගෙන ඒමට සමත් වී තිබේ. කෙසේ වෙතත්, මෙම තත්ත්වය මතුපිටින් පෙනෙන තරම් සුබදායක නොවන බව පවසමින් ඉරාන කතානායක මොහමඩ් බාගර් ගලීබාෆ් (Mohammad Bagher Qalibaf) විසින් ඇමරිකාව වෙත ඉතා දැඩි අනතුරු ඇඟවීමක් සිදු කර ඇත. ඇමරිකාව විසින් ඉරාන වරායන් වෙත පනවා ඇති නාවික අවහිර කිරීම් දිගටම ක්‍රියාත්මක වුවහොත්, හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය තවදුරටත් විවෘතව නොතබන බවට ඉරානය මෙහිදී සෘජුවම ප්‍රකාශ කර තිබේ.

හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය යනු පර්සියානු ගල්ෆ් කලාපය සහ ඕමාන් බොක්ක යා කරන ඉතා පටු මුහුදු තීරයක් වන අතර, ලෝකයේ මුළු දෛනික තෙල් පරිභෝජනයෙන් පහෙන් එකක් පමණ ප්‍රවාහනය කෙරෙන්නේ මෙම මාර්ගය හරහාය. ඒ නිසාම මෙම ප්‍රදේශයේ පවතින ඕනෑම අස්ථාවරත්වයක් ලෝකයේ සෑම රටකම ඉන්ධන මිල කෙරෙහි සෘජුවම බලපානු ලබයි. ඇමරිකානු ජනපතිවරයා පවසන්නේ තම පරිපාලනය ගත් රාජ්‍යතාන්ත්‍රික පියවර නිසා මෙම වැදගත් මුහුදු මාර්ගය නැවත විවෘත කිරීමට හැකි වූ බවත්, එය ලෝක සාමයට සහ ආර්ථික ස්ථාවරත්වයට මහෝපකාරී වන බවත්ය. නමුත් ඉරානය පවසන්නේ ඇමරිකාව සිය ඒකපාර්ශ්වික සම්බාධක මගින් ඉරාන ආර්ථිකය හුදකලා කිරීමට දරන උත්සාහය නතර නොකරන්නේ නම්, තමන් සතු එකම අවිය වන හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය වසා දැමීමට දෙවරක් නොසිතන බවයි. ඉරාන කතානායකවරයා අවධාරණය කළේ නිදහස් නාවික ගමනාගමනය සැමට එක හා සමාන විය යුතු අතර ඉරානයට පමණක් සීමා පැනවීම අනුමත කළ නොහැකි බවයි.

මෙම අර්බුදය හමුවේ ලෝක තෙල් මිලෙහි යම් උච්චාවචනයක් සිදු වෙමින් පවතින අතර, බොහෝ ආර්ථික විශ්ලේෂකයන් අනතුරු අඟවන්නේ හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධිය නැවත වසා දැමුවහොත් බොරතෙල් බැරලයක මිල කිසිසේත් අදහාගත නොහැකි මට්ටමකට ඉහළ යා හැකි බවයි. මෙය ශ්‍රී ලංකාව වැනි ඉන්ධන ආනයනය මත යැපෙන රටවලට ද අතිශය තීරණාත්මක බලපෑමක් ඇති කරනු ඇත. පසුගිය දින කිහිපය පුරාම මෙම කලාපය තුළ ඇමරිකානු නාවික හමුදාව සහ ඉරාන විප්ලවවාදී ආරක්ෂක බලකාය (IRGC) අතර යම් යම් ගැටුම්කාරී තත්ත්වයන් ද වාර්තා වූ අතර, එම තත්ත්වය සමනය කිරීමට ජාත්‍යන්තර ප්‍රජාව මැදිහත් වෙමින් සිටියි. කෙසේ වෙතත්, ඉරානය පවසන පරිදි ඔවුන්ගේ වරායන් වෙත පනවා ඇති අවහිර කිරීම් ඉවත් නොකළහොත්, ලෝකයටම උදාවූ ශ්‍රේෂ්ඨ දිනය ඉතා කෙටි කාලයකින් අඳුරු දිනයක් බවට පත් විය හැකි බව දේශපාලන විචාරකයෝ පවසති.

ඩොනල්ඩ් ට්‍රම්ප්ගේ "America First" ප්‍රතිපත්තිය සහ ඉරානයේ "ප්‍රතිරෝධී" ප්‍රතිපත්තිය අතර පවතින මෙම ගැටුම හුදෙක් රාජ්‍යයන් දෙකක් අතර අර්බුදයක් නොව ලෝක බලශක්ති සුරක්ෂිතතාවය පිළිබඳ ගැටලුවකි. ජනපති ට්‍රම්ප් සිය ට්විටර් (X) ගිණුම හරහා ද ප්‍රකාශ කර ඇත්තේ ඉරානය බුද්ධිමත් ලෙස කටයුතු කරනු ඇතැයි තමන් බලාපොරොත්තු වන බවයි. එහෙත් ඉරාන පාර්ශ්වයෙන් ලැබෙන ප්‍රතිචාර මගින් පෙන්නුම් කරන්නේ ඔවුන් කිසිදු ලෙසකින් තම ස්වෛරීභාවය පාවා නොදෙන බවයි. හෝමූස් සමුද්‍ර සන්ධියේ පාලනය ඉරානය සතුව පවතින බැවින් ඕනෑම මොහොතක එය අවහිර කිරීමේ හැකියාව ඔවුන් සතුය. ඉදිරි පැය කිහිපය තුළ දෙපාර්ශ්වය අතර සිදුවන රාජ්‍යතාන්ත්‍රික සාකච්ඡා ලෝකයේ අනාගතයට ඉතා තීරණාත්මක වනු ඇත.