MRI (Magnetic Resonance Imaging) පරීක්ෂණයක් යනු නූතන වෛද්ය විද්යාවේ පවතින අතිශය දියුණු රූප විද්යාත්මක පරීක්ෂණයකි. මෙහි ඇති විශේෂත්වය වන්නේ ශරීරයේ අභ්යන්තර ඉන්ද්රියයන් සහ පටකවල ඉතාමත් පැහැදිලි ත්රිමාණ රූප ලබා ගැනීම සඳහා කිසිදු විකිරණයක් (Radiation) භාවිතා නොකිරීමයි. ඒ වෙනුවට මෙහිදී භාවිතා වන්නේ පෘථිවියේ චුම්බක ක්ෂේත්රය මෙන් දහස් ගුණයක ප්රබලත්වයකින් යුත් චුම්බක ක්ෂේත්රයකි. සාමාන්යයෙන් MRI යන්ත්රයක ප්රබලතාවය මනින්නේ ටෙස්ලා (Tesla) ඒකකවලින් වන අතර, රෝහල්වල භාවිතා වන යන්ත්ර බොහෝ විට ටෙස්ලා 1.5 සිට 3 දක්වා ප්රබලතාවයකින් යුක්ත වේ. මෙය කොතරම් ප්රබලද යත්, කාමරයේ ඇති යකඩ පුටුවක් හෝ ඔක්සිජන් ටැංකියක් වුවද වේගයෙන් ඇද ගැනීමට මෙම යන්ත්රයට හැකියාව ඇත.
අපේ ශරීරයේ 70% කට වඩා ඇත්තේ ජලයයි. ජල අණුවල අඩංගු හයිඩ්රජන් පරමාණුවල ඇති ප්රෝටෝන (Protons) කුඩා මාලිමා කටු මෙන් ක්රියා කරයි. සාමාන්ය අවස්ථාවලදී මෙම ප්රෝටෝන ශරීරය පුරා විසිරී විවිධ අතට හැරී පවතින නමුත්, ඔබ MRI යන්ත්රය ඇතුළට ගිය සැණින් එහි ඇති ප්රබල කාන්දම් බලය නිසා මෙම සියලුම ප්රෝටෝන එකම අතකට පෙළගැසෙයි. ඉන් අනතුරුව යන්ත්රය මගින් නිකුත් කරන රේඩියෝ තරංග (Radio Waves) මගින් මෙම පෙළගැසී ඇති ප්රෝටෝනවල දිශාව සුළු මොහොතකට වෙනස් කරනු ලබයි. රේඩියෝ තරංග නතර කළ සැණින් එම ප්රෝටෝන නැවතත් මුල් පිහිටීමට පැමිණෙන අතර, ඒ අවස්ථාවේදී ඒවා මගින් ඉතා කුඩා ශක්තියක් නිකුත් කරයි. මෙම ශක්ති සංඥා පරිගණකයක් මගින් ග්රහණය කර ගෙන අපේ ශරීරයේ අභ්යන්තර අවයවවල ඉතා පැහැදිලි පින්තූරයක් නිර්මාණය කරයි.
MRI පරීක්ෂණයකදී ලෝහමය දේවල් පිළිබඳව දක්වන දැඩි අවධානයට හේතුව වන්නේ එහි ඇති මෙම ප්රබල 'ඇද ගැනීමේ' බලයයි. යකඩ හෝ චුම්බකවලට ඇදෙන සුළු (Ferromagnetic) ලෝහයකින් සැදුම්ලත් උපකරණයක් MRI කාමරයට රැගෙන යාම අතිශය භයානක විය හැකිය. එම උපකරණය යන්ත්රය දෙසට වෙඩි උණ්ඩයක් මෙන් ඇදී ගොස් රෝගියාට හෝ යන්ත්රයට බරපතල හානි සිදු කළ හැකිය. එමෙන්ම ශරීරය ඇතුළත ඇති පේස්මේකර් (Pacemakers), ලෝහමය කෘත්රිම හදවත් කපාට, හෝ අස්ථි බද්ධ කිරීමේදී යොදා ඇති ලෝහමය තහඩු මෙම චුම්බක ක්ෂේත්රය නිසා රත් වීමට හෝ ඒවායේ පිහිටීම වෙනස් වීමට ඉඩ ඇත. මේ නිසා ඕනෑම MRI පරීක්ෂණයකට පෙර රෝගියාගේ ශරීරයේ ඇති ලෝහමය ද්රව්ය පිළිබඳව දීර්ඝ ප්රශ්නාවලියක් පිරවීමට ලබා දෙන්නේ ආරක්ෂාව තහවුරු කර ගැනීමටය.
ස්කෑන් පරීක්ෂණය සිදු කරන අතරතුර යන්ත්රය තුළින් නිකුත් වන දැඩි "ටික් ටික්" හෝ "බීප්" ශබ්දය ඇති වන්නේ යන්ත්රයේ ඇති චුම්බක දඟර (Gradient Coils) ඉතා වේගයෙන් ක්රියාත්මක වන බැවිනි. මෙය රෝගියාට යම් අපහසුවක් ඇති කළ හැකි වුවද, එය තාක්ෂණික ක්රියාවලියේ සාමාන්ය ලක්ෂණයකි. පරීක්ෂණය අතරතුර සිරුරේ කිසිදු වේදනාවක් දැනෙන්නේ නැති අතර, ඔබට අවශ්ය නම් සංගීතයට සවන් දීමට හෝ වෛද්ය නිලධාරියා සමඟ කතා කිරීමට විශේෂ ශ්රවණ උපකරණ ලබා දෙනු ලැබේ. පරීක්ෂණයෙන් පසු ශරීරය තුළ කිසිදු විකිරණයක් හෝ චුම්බක බලයක් ඉතිරි නොවන බැවින් එය ඉතා ආරක්ෂිත පරීක්ෂණයක් ලෙස සැලකේ.
0 Comments