ෆ්‍රිජ් එකක් ඇතුළේ කෑම සිසිල්ව තියෙන්නේ කොහොමද?

අපේ නිවෙස්වල තිබෙන අත්‍යවශ්‍යම උපකරණයක් වන ශීතකරණය හෙවත් ෆ්‍රිජ් එක ක්‍රියා කරන්නේ භෞතික විද්‍යාවේ ඉතාමත් රසවත් මූලධර්මයක් පදනම් කරගෙනය. බොහෝ දෙනා සිතන්නේ ෆ්‍රිජ් එකක් කරන්නේ එහි ඇතුළතට සීතල වාතය ලබා දීම කියා වුවද, විද්‍යාත්මකව සිදුවන්නේ එහි ප්‍රතිවිරුද්ධ දෙයයි. එනම්, ෆ්‍රිජ් එක ඇතුළත තිබෙන ආහාර සහ වාතයේ අඩංගු තාපය (Heat) උරාගෙන එය පිටතට මුදා හැරීමයි. මෙම ක්‍රියාවලිය නිරන්තරයෙන් සිදුවන චක්‍රයක් වන අතර එය රිෆ්‍රිජරේෂන් සයිකල් (Refrigeration Cycle) එක ලෙස හඳුන්වයි. මෙම චක්‍රය ක්‍රියාත්මක වීමට ප්‍රධාන කොටස් හතරක් සහ රිෆ්‍රිජරන්ට් (Refrigerant) නමින් හඳුන්වන විශේෂ රසායනික ද්‍රව්‍යයක් භාවිතා වේ.

මෙම චක්‍රය ආරම්භ වන්නේ කොම්ප්‍රෙසර් (Compressor) එකෙනි. මෙය ෆ්‍රිජ් එකේ හදවත වැනිය. ෆ්‍රිජ් එක පණ ගැන්වූ විට කොම්ප්‍රෙසර් එක මගින් වායුමය තත්ත්වයේ පවතින රිෆ්‍රිජරන්ට් එක ඉතාමත් තදින් මිරිකීම හෙවත් සම්පීඩනය කරයි. මෙලෙස මිරිකීමේදී එම වායුවේ පීඩනය සහ උෂ්ණත්වය ඉතා ඉහළ යයි. ඉන්පසු මෙම අධික රස්නය සහිත වායුව ෆ්‍රිජ් එකේ පිටුපස තිබෙන කොන්ඩෙන්සර් කොයිල් (Condenser Coils) හෙවත් කළු පාට නල ජාලය හරහා ගමන් කරයි. මෙම නල හරහා ගමන් කිරීමේදී ඇතුළේ ඇති රස්නය පිටත පරිසරයට මුදා හරින අතර, ඒ සමඟම රස්නය අඩු වන වායුව ද්‍රවයක් (Liquid) බවට පත් වේ. ෆ්‍රිජ් එකක පිටුපස රස්නයක් දැනෙන්නේ මෙලෙස ඇතුළේ රස්නය එළියට දමන නිසාය.

​ද්‍රවයක් බවට පත් වූ රිෆ්‍රිජරන්ට් එක ඊළඟට යන්නේ එක්ස්පෑන්ෂන් වෑල්ව් (Expansion Valve) එක වෙතටය. මෙය හරියට ස්ප්‍රේ බෝතලයක හිස වැනිය. ඉතාමත් පටු සිදුරක් හරහා මෙම ද්‍රවය වේගයෙන් විදින විට එහි පීඩනය එකවරම පහත වැටේ. මෙලෙස පීඩනය අඩු වන විට ද්‍රවය ඉතාමත් සීතල මීදුමක් (Cool Mist) බවට පත් වේ. මෙම අධික සීතල සහිත මිශ්‍රණය දැන් යන්නේ ෆ්‍රිජ් එක ඇතුළේ තිබෙන ඉවැපරේටර් (Evaporator) නල ජාලය වෙතටයි. ඔබ ෆ්‍රිජ් එකේ අයිස් හැදෙන කොටස (Freezer) දෙස බැලුවොත් මෙම නල දැකගත හැකිය. මෙම නල ඉතාමත් සීතල නිසා, ෆ්‍රිජ් එක ඇතුළේ ඇති කෑමවලින් සහ වාතයෙන් තාපය උරා ගනී. තාපය උරා ගත් පසු, රිෆ්‍රිජරන්ට් එක නැවතත් වායුවක් බවට පත් වී කොම්ප්‍රෙසර් එක වෙතට ගමන් කරයි. මෙම මුළු ක්‍රියාවලියම නැවත නැවතත් සිදුවෙමින් ෆ්‍රිජ් එක ඇතුළත උෂ්ණත්වය අඩු මට්ටමක පවත්වා ගනී.

​ෆ්‍රිජ් එකක් නිසි ලෙස ක්‍රියා කිරීමට නම් මෙහි ඇති තර්මොස්ටැට් (Thermostat) එක ද වැදගත් වේ. ෆ්‍රිජ් එක ඇතුළත අපට අවශ්‍ය ප්‍රමාණයට සීතල වූ විට තර්මොස්ටැට් එක මගින් කොම්ප්‍රෙසර් එක නතර කරයි. නැවත රස්නය වැඩි වන විට එය ස්වයංක්‍රීයව පණ ගැන්වේ. නූතන ඉන්වර්ටර් (Inverter) ෆ්‍රිජ්වලදී කොම්ප්‍රෙසර් එක මුළුමනින්ම නතර කරන්නේ නැතිව එහි වේගය පාලනය කරමින් විදුලිය ඉතිරි කරයි. මෙලෙස රිෆ්‍රිජරේෂන් සයිකල් එක ක්‍රමානුකූලව ක්‍රියා කිරීම නිසා අපේ ආහාර සති ගණනාවක් නැවුම්ව තබා ගැනීමට හැකියාව ලැබේ.